Tugʻruqdan keyin ozish: qachon va qanday

Tugʻruqdan keyin ozish uchun shoshilish shart emas. Birinchi olti hafta — tiklanish vaqti. Shundan keyin ozishni sekin, toʻyib ovqatlangan holda boshlash mumkin. Buni tugʻruqdan keyingi koʻrikda shifokoringiz bilan kelishing.

Chaqaloq uyga kelganiga hali koʻp boʻlmagan. Mehmonlar kelib: «Hali ham toʻlasan-ku», deyishadi. Siz koʻzguga qaraysiz va ertagayoq diyeta boshlamoqchi boʻlasiz. Shoshilish kerakmi? Hozir oddiy qilib tushuntiraman.

Tugʻruqdan keyin ozishni qachon boshlash mumkin?

Tugʻruqdan keyingi davr taxminan bir yil davom etadi. Homiladorlikdagi oʻzgarishlarning koʻpi olti haftada tiklanadi. Tanadagi ortiqcha suv ketadi, bachadon kichrayadi. Kanada shifokorlari qoʻllanmasida yozilishicha, shundan keyin qolgan ortiqcha vazn asosan yogʻ hisobiga boʻladi.

Shuning uchun birinchi haftalarda maqsad — tiklanish, bola va dam. Tugʻruqdan keyingi koʻrikda shifokoringiz bilan vazn, ovqat va harakat haqida gaplashing.

Tugʻruqdan keyin tez ozish kerakmi?

Yoʻq. Kanada qoʻllanmasi keltirgan maʼlumotga koʻra, yaxshi ovqatlangan ayollar tugʻruqdan keyin oyiga oʻrtacha 0,8 kg atrofida ozadi. Yaʼni bir kilodan sal kam. Bu — dastlabki olti oydagi sekin, lekin tabiiy surʼat.

Qattiq diyeta esa bu davrda ayniqsa qiyin. Kechasi bola uygʻotadi, kunduzi charchoq. Shu holatda och ham qolsangiz, buzilib ketish oson.

Angliya shifokorlari qoʻllanmasi ham qattiq, bir yoqlama diyetalardan ogohlantiradi. Ular uzoqqa bormaydi va zarar berishi mumkin.

Ozdiruvchi dori, choy va kapsulalar ham kerak emas. Kanada qoʻllanmasi emizish davrida ozdiruvchi dorilarni tavsiya qilmaydi. Sababi — bu davrda ularning xavfsizligi tekshirilmagan.

Lekin shoshilmaslik — umuman ozmaslik degani emas. Homiladorlikka semizlik bilan kirgan boʻlsangiz, Kanada qoʻllanmasi bir maslahat beradi. Tugʻruqdan keyin kamida homiladorlikda qoʻshilgan vaznni tushiring. Bu keyingi homiladorlikda qand diabeti xavfini kamaytiradi.

Emizikli ayol qanday ozish mumkin?

Emizish davrida maxsus diyeta kerak emas. Har kuni xilma-xil ovqat yeng: meva va sabzavot, non, guruch yoki kartoshka. Yana oqsil — tuxum, goʻsht, baliq, loviya — va sut mahsulotlari. Emizishga oʻtirganda yoningizda suv tursin.

Emizish ona va bola sogʻligʻi uchun foydali. Lekin uning vaznga taʼsiri hali aniq emas — bu oʻrganilyapti. Shuning uchun emizish davrida asosiy maqsad — ozish emas, toʻyimli ovqatlanish. Ataylab och qolmang va ovqatni keskin kamaytirmang.

Kichik odatlar esa shu davrda ham foydali. Shirin ichimlik oʻrniga — suv. Har ovqatda — sabzavot. Ovqat — telefonsiz, televizorsiz. Bu odatlar emizish tugagach ham siz bilan qoladi.

Harakat: qachon va qancha

Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti tugʻruqdan keyin haftasiga kamida 150 daqiqa oʻrtacha harakatni tavsiya qiladi. Bu — haftada besh kun, kuniga yarim soat. Shifokor qarshi boʻlmasa, shu moʻljalga asta-sekin yeting. Bola bilan aravachada sayr ham hisobga kiradi. Kesar kesish boʻlgan boʻlsa, harakatga shifokor bilan kelishib qayting.

Shu tashkilot tos tubi mushaklari mashqini har kuni qilishni ham maslahat beradi. Bu — siydikni ushlab turadigan pastki mushaklar. Mashq siydik tutolmaslik xavfini kamaytiradi. Kanada qoʻllanmasida yozilishicha, tugʻruqdan keyin ozishga ovqat va harakat birga yaxshi yordam beradi.

Qachon shifokorga borish kerak?

• Tugʻruqdan keyingi haftalarda kuchli bosh ogʻrigʻi, koʻz oldi xiralashishi yoki qovurgʻa ostida ogʻriq boʻlsa — darhol yordam soʻrang.
• Yuz, qoʻl yoki oyoq toʻsatdan shishsa ham shunday qiling. Bular preeklampsiya belgilari boʻlishi mumkin. Bu — homiladorlik bilan bogʻliq xavfli bosim kasalligi, u tugʻruqdan keyin ham boshlanadi.
• Bir necha haftadan beri kayfiyatingiz tushkun boʻlsa va hech narsadan zavq olmasangiz.
• Kesar kesishdan keyin mashq boshlashdan oldin.
• Siydik tutolmaslik boʻlsa.
• Ozdiruvchi dori yoki ukol haqida oʻylasangiz — avval shifokor bilan gaplashing.

Nima qilish kerak

1. Olti haftagacha shoshilmang. Nega: bu vaqtda tana oʻzi tiklanadi.
2. Koʻrikda shifokor bilan reja tuzing. Nega: tugʻruq qanday oʻtgani, emizish va kayfiyatingiz hisobga olinadi.
3. Toʻyimli ovqatlaning, och qolmang. Nega: emizish va tiklanish uchun quvvat kerak.
4. Har kuni yuring va tos tubi mashqini qiling. Nega: harakat kayfiyatni yaxshilaydi, mushaklarni tiklaydi.
5. Uyquni imkon qadar toʻplang. Bola uxlaganda siz ham ozgina yoting. Nega: uyqu yetishmasligi, stress va tushkunlik tugʻruqdan keyin vazn qolishi bilan bogʻliq.

Yosh onaning eng qiyin joyi — vaqt va uyqu: oʻziga ovqat qilishga ham qoʻli tegmaydi. Formula ilovasida hech qanday dori, choy yoki kapsula ichish shart emas. Qisqa video va audio darslarni bola uxlaganda koʻrib olasiz. Ularda kam uyqu va ishtaha, band kundagi ovqat, uyda bor narsadan tanlash haqida gap boradi. Ilova boshida salomatligingiz haqida soʻraydi. Surunkali kasallik yoki doimiy dori boʻlsa, rejani shifokoringiz bilan kelishganingizni tasdiqlashni soʻraydi. Shifokoringiz ruxsat bergach, ozish va qayta semirmaslikni oʻrganmoqchi boʻlsangiz, App Store yoki Google Playʼdan «Formula — ozish ilovasi»ni yuklab oling.

Savolingiz boʻlsa — Telegramʼdagi yordam botiga yozing

Doktor Feruz YigitaliyevFormula ilovasi muallifi

TashMIʼda 10 yil oʻqigan: 6 yil asosiy taʼlim va 2 ta ordinatura. 2021-yildan semizlik va ozish bilan shugʻullanadi. Shu tajriba asosida Doktor Feruz metodi va Formula ilovasi yaratildi.

Doktor Feruz yoʻli

Manbalar

1. JSST. WHO guidelines on physical activity and sedentary behaviour, 2020. who.int/publications/i/item/9789240015128
2. Obesity Canada. Weight Management Over the Reproductive Years for Adult Women Living with Obesity (klinik qoʻllanma bobi), 2020. Qisqa varianti: Wharton S. va hamk. Obesity in adults: a clinical practice guideline. CMAJ, 2020. doi.org/10.1503/cmaj.191707
3. NICE. Overweight and obesity management (NG246), 2025. nice.org.uk/guidance/ng246
4. NHS. Breastfeeding and diet. nhs.uk/baby/breastfeeding-and-bottle-feeding/breastfeeding-and-lifestyle/diet
5. NHS. Pre-eclampsia. nhs.uk/conditions/pre-eclampsia