Homiladorlikda vazn: qancha ortishi normal

Homiladorlikda vazn ortishi tabiiy va kerakli. Bola oʻsadi, tana esa sut uchun zaxira toʻplaydi. Qancha ortishi homiladorlikdan oldingi vazningizga bogʻliq. Uni shifokoringiz kuzatib boradi. Bu davrda ozishga urinilmaydi.

Homiladorlik boshlandi. Uydagi kattalar: «Endi ikki kishilik yeysan», deyishadi. Dugonangiz esa: «Koʻp semirma, keyin ozolmaysan», deydi. Kimga quloq solasiz? Hozir oddiy qilib tushuntiraman.

Homiladorlikda vazn nega ortadi?

Kanada shifokorlari qoʻllanmasida bir hisob bor. Bitta bola kutayotgan ayolda vazn toʻliq muddatgacha taxminan 8,5 kg tabiiy ortadi. Bunga bola (taxminan 3 kg), yoʻldosh va homila suvi kiradi. Bachadon mushagi, koʻpaygan qon va tanadagi suv ham shu hisobda.

Bundan tashqari, tana ozgina yogʻ ham yigʻadi. Bu — bola tugʻilgach sut uchun zaxira. Vazn koʻproq 20-haftadan keyin ortadi.

Xoʻsh, qancha ortsa, meʼyorda boʻladi?

Homiladorlikda vazn ortishi: qancha normal?

Amerika Tibbiyot instituti 2009-yilda bitta bola kutayotgan ayollar uchun quyidagi meʼyorlarni tavsiya qilgan. Kanada ham shu tavsiyani qabul qilgan. Hisob homiladorlikdan oldingi tana vazn indeksiga qarab olinadi. Indeks = vazn (kg) ÷ (boʻy × boʻy), boʻy metrda.

• indeks 18,5 dan past — butun homiladorlikda 12,5–18 kg;
• 18,5–24,9 — 11,5–16 kg;
• 25–29,9 — 7–11,5 kg;
• 30 va undan yuqori — 5–9 kg.

Bu umumiy moʻljal. Egizak kutayotgan boʻlsangiz yoki biror kasalligingiz boʻlsa, shifokoringiz siz uchun meʼyorni alohida aytadi. Angliya sogʻliqni saqlash xizmati maʼlumotiga koʻra, koʻp ayol homiladorlikda 10–12,5 kg qoʻshadi.

Homiladorlikda vazn nazorati qanday boʻladi?

Homiladorlik paytida vazningizni shifokor yoki doya kuzatib boradi. Har bir koʻrikka boring: muammo boʻlsa, u vaqtida koʻriladi. Homiladorlikdan oldin indeksingiz 30 dan yuqori yoki 18,5 dan past boʻlganmi? Unda shifokor sizga alohida maslahat beradi.

Meʼyordan koʻp ortish qon bosimini koʻtarishi mumkin. Homiladorlikda boshlanadigan qand diabeti va preeklampsiya xavfini ham oshirishi mumkin. Preeklampsiya — homiladorlikdagi xavfli bosim kasalligi.

Juda kam ortish esa bola muddatidan oldin yoki kam vazn bilan tugʻilish xavfini oshiradi. Lekin tabiatan ozgʻin baʼzi ayollar homiladorlikda ham ozgʻin qoladi va sogʻlom bola tugʻadi. Shuning uchun raqamni oʻzingiz baholamang — shifokoringiz bilan gaplashing.

Homiladorlikda ozish mumkinmi?

Yoʻq. Vazningiz katta boʻlsa ham, homiladorlikda ozishga urinmang. Angliya sogʻliqni saqlash xizmati buni ochiq aytadi: bu asoratlarni kamaytirmaydi va xavfsiz boʻlmasligi mumkin. Diyeta bolaning sogʻligʻiga zarar berishi mumkin. Ozdiruvchi dori, choy va kapsulalar ham ishlatilmaydi.

«Endi ikki kishi uchun yeyish kerak» degan gap ham notoʻgʻri. Ochlik kuchayishi mumkin. Lekin ikki hissa ovqat kerak emas — hatto egizak kutayotgan boʻlsangiz ham. Bir likopcha osh oʻrniga ikki likopcha yeyish shart emas. Yoʻl oʻrtada: maxsus diyeta emas, har kuni xilma-xil va toʻyimli ovqat.

Harakat bolaga zarar bermaydi. Yurish yoki suzish kabi harakat foydali. Oldin harakat qilmagan boʻlsangiz, yangi mashqni boshlashdan oldin shifokoringiz bilan gaplashing.

Qachon shifokorga borish kerak?

Kutmang — shu zahoti tugʻruqxonaga yoki shifokoringizga murojaat qiling, agar:

• yuz, qoʻl yoki oyoq toʻsatdan shishsa;
• kuchli bosh ogʻrigʻi oddiy dori bilan oʻtmasa;
• koʻz oldi xiralashsa yoki chaqnash koʻrinsa;
• qovurgʻa ostida ogʻriq boʻlsa;
• jigʻildon qaynashi dori bilan oʻtmasa yoki qussangiz;
• oʻzingizni juda yomon his qilsangiz.

Bular preeklampsiya belgilari boʻlishi mumkin. Ozdiruvchi dori yoki ukol ishlatayotganda homilador boʻlib qolsangiz ham, darhol shifokoringizga ayting. Vazningiz haqida xavotiringiz boʻlsa, navbatdagi koʻrikda soʻrang.

Nima qilish kerak

1. Homiladorlikdan oldingi vazningizni eslab, yozib qoʻying. Nega: meʼyor shunga qarab tanlanadi.
2. Har bir koʻrikka boring. Nega: vazn, bosim va qandni shifokor kuzatadi.
3. Toʻyimli ovqatlaning. Har kuni xilma-xil ovqat yeng. Nega: bola uchun miqdor emas, sifat muhim.
4. Har kuni biroz harakat qiling — shifokoringiz ruxsati bilan, masalan, yuring. Nega: harakat tanani tugʻruqqa tayyorlaydi.

Homiladorlikda ozish emas, shifokor kuzatuvi kerak. Ozish vaqti tugʻruqdan keyin keladi — bola qoʻlda, uyqu kam, oʻzingizga vaqt yoʻq paytda. Formula ilovasida dori, choy yoki kapsula ichish shart emas. Qisqa video va audio darslar odatdagi uy ovqatini qanday yengillashtirishni oʻrgatadi. Ilova boshida salomatligingiz haqida soʻraydi va kerak boʻlsa, rejani shifokoringiz bilan kelishganingizni tasdiqlashni soʻraydi. Shifokoringiz ruxsat bergach, ozish va qayta semirmaslikni oʻrganmoqchi boʻlsangiz, App Store yoki Google Playʼdan «Formula — ozish ilovasi»ni yuklab oling.

Savolingiz boʻlsa — Telegramʼdagi yordam botiga yozing

Doktor Feruz YigitaliyevFormula ilovasi muallifi

TashMIʼda 10 yil oʻqigan: 6 yil asosiy taʼlim va 2 ta ordinatura. 2021-yildan semizlik va ozish bilan shugʻullanadi. Shu tajriba asosida Doktor Feruz metodi va Formula ilovasi yaratildi.

Doktor Feruz yoʻli

Manbalar

1. Institute of Medicine, National Research Council. Weight Gain During Pregnancy: Reexamining the Guidelines. National Academies Press, 2009. doi.org/10.17226/12584
2. Obesity Canada. Weight Management Over the Reproductive Years for Adult Women Living with Obesity (klinik qoʻllanma bobi), 2020. Qisqa varianti: Wharton S. va hamk. Obesity in adults: a clinical practice guideline. CMAJ, 2020. doi.org/10.1503/cmaj.191707
3. NHS. Weight gain in pregnancy. nhs.uk/pregnancy/keeping-well/weight-gain
4. NHS. Obesity and pregnancy. nhs.uk/pregnancy/keeping-well/overweight
5. NHS. Have a healthy diet in pregnancy. nhs.uk/pregnancy/keeping-well/have-a-healthy-diet
6. NHS. Pre-eclampsia. nhs.uk/conditions/pre-eclampsia