Ideal vazn: boʻyga qarab jadval

Ideal vazn — bitta raqam emas, boʻyingizga mos oraliq. Uni tana vazn indeksi bilan topasiz. Indeks 18,5 dan 24,9 gacha boʻlsa, vazn sogʻlom. Pastdagi jadvalda har bir boʻy uchun shu oraliq kilogrammda berilgan.

Koʻpchilik bir savolni oʻylaydi: «Menga necha kilo boʻlsa, ideal boʻladi?» Qoʻshni bir son aytadi, dugona boshqasini, internet esa uchinchisini. Kimga ishonasiz? Hozir oddiy qilib tushuntiraman.

Ideal vazn hisoblash: oddiy formula

Tana vazn indeksi vaznni boʻy bilan solishtiradi:

Indeks = vazn (kg) ÷ (boʻy × boʻy), boʻy metrda olinadi.

Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti chegaralari oddiy. Indeks 25 va undan yuqori — ortiqcha vazn. 30 va undan yuqori — semizlik.

Sogʻlom vazn oraligʻini topish uchun teskarisini qilasiz:

• pastki chegara = 18,5 × boʻy × boʻy;
• yuqori chegara = 24,9 × boʻy × boʻy.

Misol. Boʻyingiz 165 sm, yaʼni 1,65 m.

1. 1,65 × 1,65 = 2,72.
2. 18,5 × 2,72 ≈ 50,3 kg.
3. 24,9 × 2,72 ≈ 67,7 kg.

Demak, 165 sm boʻyda sogʻlom vazn — taxminan 51 dan 67 kg gacha. Telefondagi kalkulyator yetadi. Hisoblashni xohlamasangiz, tayyor jadval pastda.

Ideal vazn jadvali

Sonlar butun kiloga yaxlitlangan. Pastki son yuqoriga, yuqori son pastga. Shunda jadvaldagi har bir son sogʻlom oraliq ichida qoladi.

Angliya shifokorlari qoʻllanmasi baʼzi xalqlar uchun ortiqcha vazn chegarasini 23 deb oladi. Bular — ota-bobosi Osiyo yoki Yaqin Sharqdan boʻlgan odamlar. Yana ota-bobosi Afrikadan boʻlgan qora tanli odamlar. Ularda qand va yurak kasalliklari xavfi pastroq indeksda boshlanadi. Oʻzbeklar bu roʻyxatda alohida aytilmagan.

Bel oʻlchovi esa hamma millat uchun bir xil. Shuning uchun vazningiz jadvaldagi yuqori songa yaqin boʻlsa, belingizni ham oʻlchang.

Ayollar uchun ideal vazn

Jadval ayollar uchun ham, erkaklar uchun ham bir xil. Indeks chegaralari ikkalasida teng. Farq belda. Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti hisobotiga koʻra, ayolda 80 sm dan katta bel xavf oshganini bildiradi. Erkakda bu chegara — 94 sm.

Jadval hammaga ham toʻgʻri kelmaydi:

• homiladorlikda indeks toʻgʻri koʻrsatmaydi;
• 18 yoshgacha boʻlgan bolalar uchun alohida jadval ishlatiladi;
• mushagi koʻp odamda indeks yuqori chiqib, aldashi mumkin;
• 65 yoshdan keyin indeksga ehtiyot boʻlib qaraladi: bu yoshda biroz yuqoriroq vazn himoya qilishi mumkin.

Ideal vazn — finish chizigʻi emas

Koʻp odam ideal vaznni finish chizigʻi deb oʻylaydi. Musobaqada finishdan keyin yugurish toʻxtaydi. Ozishda esa finishdan keyin eski ovqatga qaytsangiz, vazn ham ortidan qaytadi.

Kanada shifokorlari qoʻllanmasi boshqa soʻz ishlatadi — «eng maqbul vazn». Bu — sogʻlom va baxtli yashab turib erisha oladigan va saqlay oladigan vazningiz. U har kimda har xil. Jadvaldagi songa doim toʻgʻri kelavermaydi.

Angliya qoʻllanmasi ham maqsadni faqat kilogramm bilan oʻlchamaslikni maslahat beradi. Masalan, zinadan nafas qisilmay chiqish, nevaralar bilan oʻynash, egilib oyoq kiyim ipini bogʻlash.

Qachon shifokorga borish kerak?

• Indeksingiz 18,5 dan past boʻlsa — sababini aniqlash kerak.
• Indeksingiz 30 dan yuqori yoki belingiz boʻyingizning yarmidan katta boʻlsa — bosim, qand va xolesterinni tekshirtiring.
• Sababsiz tez ozsangiz yoki tez semirsangiz.
• Vazn haqidagi fikrlar sizni qiynasa yoki «ideal» raqam uchun och qolayotgan boʻlsangiz.

Nima qilish kerak

1. Boʻy va vazningizni oʻlchang. Jadvaldan oraligʻingizni toping. Nega: aniq raqam bilan maqsad qoʻyish oson.
2. Belingizni oʻlchang. Bel boʻyingizning yarmidan kichik boʻlsin. Nega: jadval yogʻ qayerda turganini koʻrsatmaydi, bel koʻrsatadi.
3. Birinchi maqsadni kichik qiling. Ortiqcha vazn boʻlsa, hozirgi vazningizning 5–10 foizini maqsad qiling. 90 kg boʻlsangiz, bu 4,5–9 kg. Nega: Kanada qoʻllanmasida yozilishicha, shuning oʻzi qand va xolesterinni yaxshilaydi.
4. Kilogrammdan tashqari bitta maqsad yozing. Masalan, uchinchi qavatga dam olmasdan chiqish. Nega: tarozi joyida tursa ham, bu maqsad yutugʻingizni koʻrsatadi.

Jadvaldan sonni topish oson. Qiyini — unga yetib, keyin oʻsha joyda qolish. Formula ilovasida natijani saqlash birinchi kundan oʻrgatiladi: ozish uchun ham, qayta semirmaslik uchun ham. Vazningiz «Natijalar»da grafik boʻlib boradi. Belingizni esa «Oʻlchovlar»da yozasiz — qanday oʻlchashni ilovaning oʻzi koʻrsatadi. Ozish va qayta semirmaslikni bosqichma-bosqich oʻrganmoqchi boʻlsangiz, App Store yoki Google Playʼdan «Formula — ozish ilovasi»ni yuklab oling.

Savolingiz boʻlsa — Telegramʼdagi yordam botiga yozing

Video

Ozishni boshlashdan oldin nimalarni bilishingiz kerakligini shu videoda tushuntirganman — maqsad qoʻyishdan oldin koʻring.

YouTube · Ozishdan Avval Buni Koʻrishingiz Kerak

Doktor Feruz YigitaliyevFormula ilovasi muallifi

TashMIʼda 10 yil oʻqigan: 6 yil asosiy taʼlim va 2 ta ordinatura. 2021-yildan semizlik va ozish bilan shugʻullanadi. Shu tajriba asosida Doktor Feruz metodi va Formula ilovasi yaratildi.

Doktor Feruz yoʻli

Manbalar

1. NICE. Overweight and obesity management (NG246), 2025. nice.org.uk/guidance/ng246
2. JSST (WHO). Obesity and overweight, 2026. who.int/news-room/fact-sheets/detail/obesity-and-overweight
3. JSST (WHO). Waist circumference and waist–hip ratio: report of a WHO expert consultation, 2011. who.int/publications/i/item/9789241501491
4. Wharton S. va hamk. Obesity in adults: a clinical practice guideline (Obesity Canada). CMAJ, 2020. doi.org/10.1503/cmaj.191707
5. Doktor Feruz. «Ozishdan avval buni koʻrishingiz kerak», YouTube, 2023. youtu.be/_ZXHDu3UcLM