Qayta semirmaslik: ozgan vaznni qanday saqlab qolish mumkin

Qayta semirmaslik mumkin, lekin u oʻz-oʻzidan boʻlmaydi. Ozish bir ish, vaznni saqlash esa boshqa ish. Vaznini yillab ushlab yurgan odamlar vaqtinchalik diyetaga emas, umr boʻyi qila oladigan bir nechta odatga tayanadi.

Tasavvur qiling: maqsadingizga yetdingiz, tarozi siz kutgan raqamni koʻrsatdi. Diyeta tugadi. Endi toʻylar, mehmonlar, hayitlar boshlanadi. Har biri «bir martagina» deb boshlanadi.

Shu vaznda qanday qolasiz? Yaxshi xabar: buni uddalaganlar bor. Ular nima qilishini hozir oddiy qilib aytib beraman.

Ozgan vaznni saqlash mumkinmi?

Mumkin. Olimlar hisobicha, ortiqcha vaznli har besh kishidan biri buni uddalaydi. U vaznining kamida oʻndan birini yoʻqotadi va uni kamida bir yil ushlab turadi. Yaʼni 100 kilolik odam 90 kiloga tushadi va bir yil shu vaznda yuradi.

Amerikada olimlar ozgan vaznini uzoq ushlab yurgan minglab odamning roʻyxatini tutadi. Ular oʻrtacha 33 kilo ozgan va besh yildan ortiq shu vaznda yurishibdi.

Yana bir yaxshi xabar bor. Vaznini ikki-besh yil saqlaganlarga keyin uni ushlab turish ancha osonlashgan. Demak, eng qiyini — boshidagi yillar.

Vaznni ushlab turganlar nima qiladi?

Bu roʻyxatdagi odamlarning odatlari oddiy:

• kuniga bir soatga yaqin harakat qiladi;
• yogʻi va kaloriyasi kam ovqat yeydi;
• vaznini muntazam tortib turadi;
• ish kunlari ham, dam olish kunlari ham deyarli bir xil ovqatlanadi.

AQSh milliy sogʻliq institutlari ham shuni maslahat beradi. Ovqat yangi vaznga mos boʻlsin. Haftasiga 150–300 daqiqa harakat boʻlsin. Vazn esa har hafta kuzatilsin.

Vaznni ushlab turish uchun tarozi qanday ishlatiladi?

Bitta raqamni emas, yoʻlakni ushlang. Oxirgi uch haftalik oʻrtacha vazningizni oling. Undan 2 kilo past va 2 kilo yuqori — sizning yoʻlagingiz.

Vazn yuqori chiziqqa yaqinlashsa, ovqatni darrov biroz tartibga solasiz. Masalan, shu hafta kechki choy ustidagi shirinlikni kamaytirasiz.

Buzilib qolsangiz, nima qilish kerak?

Bir ozib, bir semirish belanchakka oʻxshaydi. Bu belanchakni bitta ortiqcha ovqat tebratmaydi. Uni «baribir buzildi» degan fikr tebratadi.

Toʻy yoki mehmondan keyin dushanbani kutmang. Keyingi ovqatdayoq odatdagi tartibga qayting. Och yurib oʻzingizni jazolash ham shart emas.

Maqsad — hech qachon yiqilmaslik emas. Maqsad — yiqilgandan keyin tez turish.

Asabiylashganda qoʻlingiz ovqatga choʻzilsa, avval «stop» tugmasini bosing. Oʻzingizdan soʻrang: qachon, nima va qancha yedim?

Oxirgi ovqatdan beri koʻp vaqt oʻtgan boʻlsa, bu haqiqiy ochlik. Yaqinda yegan boʻlsangiz, bu ishtaha yoki charchoq boʻlishi mumkin.

Vazn biroz qaytsa, hammasi bekormi?

Yoʻq. Olimlar ozish dasturlari haqidagi 124 ta tadqiqotni birga koʻrib chiqishgan. Vazn qisman qaytgan boʻlsa ham, qon bosimi, qand va xolesterin kamida besh yil yaxshiroq qolgan. Lekin vazn qancha koʻp qaytsa, bu foyda shuncha kamaygan.

Demak, oʻn kilo ozib, uch kilosi qaytgan boʻlsa, yetti kilo hali sizda. Siz yutqazmadingiz. Qaytgan uch kilo esa tashlab ketishga emas, rejaga erta qaytishga sabab.

Qachon shifokorga borish kerak?

• Vaznni saqlash uchun ayol kuniga 1 200, erkak 1 500 kilokaloriya yoki undan kam yeyishga majbur boʻlsa.
• Ovqatni oʻzgartirmagan boʻlsangiz-u, vazn sababsiz tushaversa yoki tez oshsa.
• Tortilish kuchli xavotir uygʻotsa yoki shundan keyin ovqatni keskin cheklay boshlasangiz. Bunda tortishni toʻxtating va mutaxassis bilan gaplashing.

Qayta semirmaslik uchun 4 qadam

1. Haftada bir marta tortiling va raqamni yozing. Bir xil kunda, ertalab. Nega: vazn yoʻlakdan chiqay desa, buni darrov koʻrasiz.
2. Har kuni yuring. Kechki ovqatdan keyin oʻn daqiqadan boshlang va asta koʻpaytiring. Nega: harakat ayniqsa vaznni saqlashda yordam beradi.
3. Uchta tayanch odatni tanlang. Ozish paytida eng koʻp yordam bergan uchtasini saqlang. Masalan, likopchaning yarmi sabzavot yoki choyga bitta qoshiq shakar. Nega: hammasini emas, shu uchtasini yillab davom ettirish oson.
4. Xavfli kunlarga oldindan reja tuzing. Masalan: «Agar toʻyga borsam, avval salat, keyin bir likopcha osh yeyman». Nega: toʻy, mehmondorchilik va hayit rejani koʻp buzadi. Tayyor reja esa uni saqlab qoladi.

Vaznni saqlash — bir martalik ish emas, har kungi odat. Eng qiyin kunlar esa toʻy, mehmon va hayit kunlari. Formula ilovasida natijani saqlash birinchi kundan oʻrgatiladi. Darslarda oila dasturxonida, kechqurun, mehmonda va koʻp yeb qoʻygan kundan keyin nima qilishni oʻrganasiz. Mehmonga borishdan oldin ilovadagi sunʼiy intellekt yordamchisi Ordinatorga «Ertaga mehmonga boraman, nima qilay?» deb yozsangiz, javob beradi. Ozish va qayta semirmaslikni oʻrganmoqchi boʻlsangiz, App Store yoki Google Playʼdan «Formula — ozish ilovasi»ni yuklab oling.

Savolingiz boʻlsa — Telegramʼdagi yordam botiga yozing

Video

Qayta semirishning sababini bilsangiz, undan saqlanish osonroq — shu videoda aynan shuni tushuntirganman.

YouTube · 99,9% Qayta Semiradi — Mana Nima Uchun

Doktor Feruz YigitaliyevFormula ilovasi muallifi

TashMIʼda 10 yil oʻqigan: 6 yil asosiy taʼlim va 2 ta ordinatura. 2021-yildan semizlik va ozish bilan shugʻullanadi. Shu tajriba asosida Doktor Feruz metodi va Formula ilovasi yaratildi.

Doktor Feruz yoʻli

Manbalar

1. Wing RR, Phelan S. Long-term weight loss maintenance. Am J Clin Nutr, 2005. doi.org/10.1093/ajcn/82.1.222S
2. NIDDK. Choosing a Safe & Successful Weight-loss Program, 2024. niddk.nih.gov/health-information/weight-management/choosing-a-safe-successful-weight-loss-program
3. Hartmann-Boyce J va hamk. Long-term effect of weight regain following behavioral weight management programs on cardiometabolic disease incidence and risk: systematic review and meta-analysis. Circ Cardiovasc Qual Outcomes, 2023. doi.org/10.1161/CIRCOUTCOMES.122.009348
4. Cooper Z, Fairburn CG, Hawker DM. Cognitive-Behavioral Treatment of Obesity: A Clinicianʼs Guide. Guilford Press, 2003.
5. Doktor Feruz. «Ozish formulasi topildi», YouTube, 2026. youtu.be/WRh6W_HPEs4